ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

757

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

اين تبها بوذ كه دوازده ساعت بوذ « 1 » يا كمتر و بوذ كى بيش از دوازده جهارده بوذ يا نيز « 2 » افزونتر يا « 2 » بيست و جهار ساعت يا نيز افزون به مقدار بسيارى مادّت و اندكى وى و لزوجت و كم لزوجتى او و سطبرى و تنكى و تكاثف بوست بيمار و تخلخل او و ضعف « 3 » قوّت و بسيارى قوّت او ، و باز بوذ كه هر روزى آيذ و بوذ كى يك روز آيذ و يك روز نيايذ يا بنوبه ربع آيذ يا بهر جهار بنج روزى يك‌بار بيايذ ، و بايذ تا اين تبها را از اعراض ايشان دانسته آيذ نه از نوايب و ادوار ، و بوذ كى تقدّم « 4 » كند و تاخّر « 5 » جنانك تبهاء ديكر ، و سبيل علاج اين تبها ماننده بوذ بعلاج تبهاى بلغمى ، و بول خداوندان اين تبها سردتر بوذ و سطبرتر و سبيد [ تر ] « 6 » بوذ « 7 » و بوذ كه سبيد بوذ و تنك ، و نبض ايشان صغير بوذ و بطى و متفاوت و ضعيف ، و سبب اين‌همه ( f . 606 ) سردى بوذ و كرانى خلط كه بكوبذ مر « 8 » قوت حيوانى را ، و لكن از قبل آنك اين اخلاط بسيار نبوند « 9 » زوذ بكدرذ و بكم از جهل روز يا اندكى « 10 » فزون بكدرذ « 11 » و اكر « 10 » دير بمانذ مخاطره كردذ . و اندر ليفوريا اعنى آن تب كه باطن سوزان بوذ و « 12 » ظاهر سرد ، زفان درشت كردذ و تشنكى بسيار بوذ و نبض صغير و ضعيف از قبل كرمى آن خلط « 13 » صفرائى را « 13 » كبا آن بلغم زجاجى آميزش دارذ . علاج ابيالوس و زمهريرى كه اندرو لرزه بوذ و كرم كشتن نبود و علاج انك هم اندر زمان سرد يابد و هم اندر زمان كرم « 14 » يكى بوذ و « 12 » نيك تعاهد

--> ( 1 ) - ف : شوذ ( 2 - 2 ) - ف : افزون تا ( 3 ) - ف : ضعيفى ( 4 ) - ب ه : تقديم ( 5 ) - ف : افزوده . كنذ ب ه : و تاخير . ( 6 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد . ( 7 ) - ف : « بوذ » ندارد ( 8 ) - ف : مرين ( 9 ) - ف : نبوذ ( 10 - 10 ) - ف : افزون بكذرذ و كر ( 11 ) - ب ه : سبرى شود ( 12 ) - ف : « و » ندارد ( 13 - 13 ) - ف : را صفرايى ( 14 ) - ب ه : كردد